Ένα νέο μοντέλο μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης για τα παιδιά σχεδιάζει η Πολιτεία, με το κράτος να «ταιριάζει» τις εισφορές των γονέων. Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν, πόσα χρήματα μπορούν να συγκεντρωθούν και τι σημαίνει η επιλογή επενδυτικού προϊόντος και ρίσκου.
Η δημιουργία ενός οικονομικού κεφαλαίου για το παιδί αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βασικούς στόχους του οικογενειακού οικονομικού προγραμματισμού. Από τα έξοδα των σπουδών και την πρώτη κατοικία μέχρι το ξεκίνημα μιας επαγγελματικής δραστηριότητας, η ύπαρξη ενός διαθέσιμου κεφαλαίου στην ενηλικίωση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εφόδιο.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται ο νέος «Επενδυτικός Λογαριασμός για τη Νέα Γενιά», ο οποίος προβλέπεται να ξεκινήσει από το 2027.
Η βασική ιδέα είναι απλή: ο γονέας αποταμιεύει και το κράτος καταθέτει αντίστοιχο ποσό, μέχρι ένα συγκεκριμένο ετήσιο όριο. Τα χρήματα δεν παραμένουν απλώς σε έναν καταθετικό λογαριασμό, αλλά επενδύονται σε εγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα, με διαφορετικά επίπεδα κινδύνου και δυνητικής απόδοσης.
Ποια παιδιά μπορούν να ενταχθούν
Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει κατά τα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού.
Με βάση τον σημερινό σχεδιασμό, τα πρώτα προϊόντα αναμένεται να είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2027, γεγονός που σημαίνει ότι στην έναρξη του προγράμματος θα μπορούν να ενταχθούν παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2025 και το 2026.
Για κάθε παιδί προβλέπεται ένας επενδυτικός λογαριασμός, ενώ βασική προϋπόθεση είναι τουλάχιστον ένας από τους δύο γονείς να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.
Σημαντικό είναι επίσης ότι δεν προβλέπονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια. Επομένως, η συμμετοχή δεν εξαρτάται από το ύψος του οικογενειακού εισοδήματος ή την ακίνητη περιουσία.
Πώς λειτουργεί η κρατική συμμετοχή
Ο πυρήνας του προγράμματος είναι η λογική «ένα ευρώ από τον γονέα, ένα ευρώ από το κράτος».
Για την πρώτη πενταετία, το κράτος θα καταβάλλει ποσό ίσο με την ετήσια καταβολή του γονέα, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο.
Έτσι:
- Με 50 ευρώ τον μήνα από τον γονέα, η ετήσια εισφορά ανέρχεται σε 600 ευρώ και το κράτος μπορεί να προσθέσει άλλα 600 ευρώ.
- Με 100 ευρώ τον μήνα, η ετήσια εισφορά του γονέα φτάνει τα 1.200 ευρώ και το κράτος προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ.
- Αν ο γονέας καταβάλει περισσότερα από 1.200 ευρώ, η κρατική συμμετοχή δεν συνεχίζει να αυξάνεται αναλογικά.
Το όριο της κρατικής συμμετοχής προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία. Με βάση τον σημερινό σχεδιασμό, διαμορφώνεται στα 1.200 ευρώ για την περίοδο 2027-2031, στα 1.320 ευρώ για την περίοδο 2032-2036, στα 1.452 ευρώ για την περίοδο 2037-2041 και περίπου στα 1.597 ευρώ από το 2042.
Δεν χρειάζεται να καταβάλλονται χρήματα κάθε μήνα
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για τον οικογενειακό προγραμματισμό είναι ότι η συμμετοχή δεν δημιουργεί υποχρέωση συνεχών καταβολών για 18 χρόνια.
Η οικογένεια μπορεί να καταβάλλει χρήματα όταν έχει τη σχετική οικονομική δυνατότητα. Αν κάποια χρονιά δεν πραγματοποιηθεί καταβολή, ο λογαριασμός δεν κλείνει και το ήδη συσσωρευμένο κεφάλαιο συνεχίζει να επενδύεται.
Απλώς για εκείνο το έτος δεν ενεργοποιείται νέα κρατική συμμετοχή.
Όταν η οικογένεια επανέλθει σε καταβολές, επανέρχεται αντίστοιχα και η κρατική συνεισφορά, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους κανόνες.
Πόσα μπορεί να καταθέτει ο γονέας
Το ποσό των 1.200 ευρώ δεν αποτελεί το ανώτατο ποσό που μπορεί να αποταμιεύσει ο γονέας.
Το ανώτατο όριο της γονικής εισφοράς ανέρχεται σε 10.000 ευρώ ετησίως.
Ωστόσο, η κρατική αντιστοίχιση σταματά στο εκάστοτε προβλεπόμενο πλαφόν.
Για παράδειγμα, στην πρώτη πενταετία:
Γονική εισφορά 1.200 ευρώ + κρατική εισφορά 1.200 ευρώ = 2.400 ευρώ ετησίως, πριν υπολογιστεί οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση.
Αντίστοιχα, εάν ο γονέας καταβάλει 5.000 ευρώ, το κράτος θα προσθέσει 1.200 ευρώ και όχι άλλα 5.000 ευρώ.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν αποταμιευτικό λογαριασμό
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διαφορά του νέου μέτρου.
Τα χρήματα θα επενδύονται και ο γονέας θα μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα με διαφορετικό επίπεδο κινδύνου.
Το πλαίσιο προβλέπει επενδύσεις σε προϊόντα όπως:
- αμοιβαία κεφάλαια,
- μετοχές,
- εισηγμένα εταιρικά ομόλογα,
- κρατικά ομόλογα.
Οι επενδύσεις θα πραγματοποιούνται μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι πάροχοι του προγράμματος θα πρέπει να λάβουν την απαιτούμενη ειδική έγκριση.
Στους πιθανούς παρόχους περιλαμβάνονται τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών.
Για τις οικογένειες αυτό σημαίνει ότι η επιλογή του προϊόντος αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ένα προϊόν χαμηλότερου επενδυτικού κινδύνου μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα, ενώ μια πιο δυναμική επενδυτική επιλογή μπορεί να προσφέρει υψηλότερη δυνητική απόδοση, συνοδευόμενη όμως από μεγαλύτερες διακυμάνσεις και κίνδυνο απώλειας κεφαλαίου.
18 χρόνια επενδυτικού ορίζοντα και η δύναμη του ανατοκισμού
Το μεγάλο πλεονέκτημα του προγράμματος είναι ο πολύ μεγάλος χρονικός ορίζοντας.
Ένα παιδί που εντάσσεται στο πρόγραμμα σε βρεφική ηλικία μπορεί να έχει μπροστά του σχεδόν 18 χρόνια επενδυτικού ορίζοντα. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στο κεφάλαιο να επωφεληθεί από τον ανατοκισμό, δηλαδή από την επανεπένδυση των αποδόσεων με την πάροδο του χρόνου.
Το οικονομικό επιτελείο δίνει χαρακτηριστικό παράδειγμα για παιδί που γεννιέται το 2026 και εντάσσεται στο πρόγραμμα το 2027.
Εφόσον η οικογένεια καταβάλλει κάθε χρόνο το ποσό που απαιτείται για να λάβει τη μέγιστη κρατική συμμετοχή, μέχρι την ενηλικίωση:
- ο γονέας θα έχει καταβάλει συνολικά 24.652 ευρώ,
- το κράτος άλλα 24.652 ευρώ,
- συνολικά θα έχουν εισρεύσει 49.304 ευρώ, πριν από τις επενδυτικές αποδόσεις.
Με βάση τα ενδεικτικά σενάρια της κυβέρνησης, με μέση απόδοση 3% το τελικό ποσό υπολογίζεται περίπου στις 64.109 ευρώ, ενώ με απόδοση 5% περίπου στις 77.062 ευρώ.
Προσοχή όμως: τα 64.109 ή 77.062 ευρώ δεν αποτελούν εγγυημένα ποσά. Πρόκειται για υποθετικά σενάρια που βασίζονται σε συγκεκριμένες αποδόσεις. Η πραγματική αξία του λογαριασμού θα εξαρτηθεί από την επενδυτική επιλογή και την πορεία των αγορών.
Τα χρήματα παραμένουν κατά κανόνα δεσμευμένα έως τα 18
Ο «κουμπαράς» σχεδιάζεται ως μακροχρόνιο κεφάλαιο για το παιδί και όχι ως ένας λογαριασμός που μπορεί να χρησιμοποιεί η οικογένεια για τις τρέχουσες ανάγκες της.
Ο γενικός κανόνας είναι ότι η ανάληψη πραγματοποιείται όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 έτη.
Η επίσημη εξειδίκευση προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων σε περίπτωση θανάτου γονέα ή παιδιού και σε σοβαρούς λόγους υγείας του παιδιού που απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση και πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Με τη συμπλήρωση των 18 ετών, το ποσό περνά στη διάθεση του παιδιού και μετατρέπεται σε τυπικό καταθετικό λογαριασμό στο όνομά του.
Η φορολογία είναι ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο
Σύμφωνα με την επίσημη εξειδίκευση, το εισόδημα που προκύπτει από τον επενδυτικό λογαριασμό απαλλάσσεται από φόρο εισοδήματος.
Η απαλλαγή αφορά, ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης, τη φορολογία τόκων, υπεραξίας ή μερισμάτων.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε έναν επενδυτικό ορίζοντα 18 ετών, καθώς οι αποδόσεις παραμένουν εντός του λογαριασμού και μπορούν να συνεχίσουν να επανεπενδύονται.
Τι σημαίνει το νέο πρόγραμμα για τον οικογενειακό οικονομικό σχεδιασμό
Από την πλευρά του οικογενειακού οικονομικού προγραμματισμού, το νέο μέτρο έχει μια ιδιαίτερη σημασία: συνδυάζει κρατική ενίσχυση, συστηματική αποταμίευση και μακροχρόνια επένδυση.
Παράλληλα, βάζει την οικογένεια μπροστά σε ένα ζήτημα που μέχρι σήμερα συχνά αντιμετωπιζόταν αποσπασματικά: ποιος είναι ο κατάλληλος τρόπος να δημιουργηθεί ένα κεφάλαιο για το παιδί και ποιο επίπεδο επενδυτικού κινδύνου είναι κατάλληλο για τον συγκεκριμένο οικογενειακό προϋπολογισμό και χρονικό ορίζοντα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς του κεφαλαίου μεταξύ εγκεκριμένων επενδυτικών προϊόντων και παρόχων, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους κανόνες. Αυτό επιτρέπει στην οικογένεια να επανεξετάζει την επενδυτική της στρατηγική στην πορεία.
Για παράδειγμα, μια οικογένεια μπορεί να επιλέξει διαφορετική επενδυτική προσέγγιση όταν το παιδί είναι δύο ετών και διαφορετική όταν πλησιάζει στα 18, μειώνοντας σταδιακά το επενδυτικό ρίσκο καθώς πλησιάζει η ημερομηνία κατά την οποία το κεφάλαιο θα χρειαστεί να είναι διαθέσιμο.
Τα 10 βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς
- Έναρξη: Τα πρώτα προϊόντα αναμένεται να είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2027.
- Ηλικία: Η ένταξη θα αφορά παιδιά έως δύο ετών.
- Κριτήρια: Δεν προβλέπονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
- Κρατική συμμετοχή: Για κάθε ευρώ που καταβάλλει ο γονέας, το κράτος καταβάλλει αντίστοιχο ποσό, μέχρι το προβλεπόμενο όριο.
- Αρχικό κρατικό πλαφόν: Έως 1.200 ευρώ ετησίως για την πρώτη πενταετία.
- Γονική εισφορά: Μπορεί να φτάσει έως τις 10.000 ευρώ ετησίως, χωρίς όμως αντίστοιχη αύξηση της κρατικής συμμετοχής πέρα από το πλαφόν.
- Επένδυση: Τα κεφάλαια επενδύονται σε εγκεκριμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα.
- Ρίσκο: Υπάρχουν διαφορετικές επενδυτικές επιλογές και συνεπώς διαφορετικό επίπεδο κινδύνου και δυνητικής απόδοσης.
- Διάρκεια: Το κεφάλαιο παραμένει κατά κανόνα δεσμευμένο μέχρι την ηλικία των 18 ετών.
- Απόδοση: Τα ποσά που παρουσιάζονται ως τελικό κεφάλαιο αποτελούν ενδεικτικά σενάρια και όχι εγγυημένη απόδοση.
Συμπέρασμα
Ο «Επενδυτικός Λογαριασμός για τη Νέα Γενιά» εισάγει μια διαφορετική φιλοσοφία στην παιδική αποταμίευση: αντί για μια απλή αποταμίευση με σταθερό ποσό, δημιουργείται ένα μακροχρόνιο επενδυτικό κεφάλαιο, στο οποίο η Πολιτεία συμμετέχει παράλληλα με την οικογένεια.
Το τελικό αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν θα είναι ίδιο για όλους. Το ποσό που θα συγκεντρωθεί στα 18 θα εξαρτηθεί από τις καταβολές της οικογένειας, τη διάρκεια της συμμετοχής και, κυρίως, την επενδυτική επιλογή και τις πραγματικές αποδόσεις του προϊόντος.
Για αυτό και το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι μόνο το ποσό που θα καταβάλλεται κάθε μήνα. Είναι ο σωστός σχεδιασμός από την αρχή: πόσα μπορεί πραγματικά να αποταμιεύει η οικογένεια, ποιο ρίσκο μπορεί να αναλάβει και πώς θα πρέπει να εξελίσσεται η επενδυτική στρατηγική όσο το παιδί πλησιάζει στην ενηλικίωση.
Σημείωση: Το πρόγραμμα έχει παρουσιαστεί και εξειδικευτεί από την Πολιτεία, ενώ επιμέρους διαδικαστικές και κανονιστικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν στο τελικό θεσμικό πλαίσιο. Οι επενδυτικές αποδόσεις που αναφέρονται αποτελούν ενδεικτικά σενάρια και όχι εγγυημένες αποδόσεις.
Γιάννης Αργυράκης
Ασφαλιστικός Σύμβουλος από το 1993
Γνώση, εμπειρία και υπεύθυνη προσέγγιση σε θέματα ιδιωτικής ασφάλισης
