Ένα φορτίο μπορεί να φύγει από την αποθήκη άριστα συσκευασμένο και να φτάσει στον προορισμό του με ζημιές από πρόσκρουση, ανατροπή, υγρασία ή κλοπή. Για μια επιχείρηση, αυτό δεν είναι μόνο ένα λειτουργικό πρόβλημα. Μπορεί να σημαίνει καθυστέρηση παραδόσεων, χαμένο έσοδο, δυσαρεστημένους πελάτες και αμφισβήτηση μιας εμπορικής σχέσης που χτίστηκε με κόπο. Η ασφάλιση μεταφοράς φορτίων υπάρχει ακριβώς για να προστατεύει την οικονομική αξία των εμπορευμάτων όταν βρίσκονται καθ’ οδόν.
Δεν αφορά μόνο μεγάλες μεταφορικές εταιρίες ή διεθνείς αποστολές. Αφορά κάθε επαγγελματία που στέλνει ή παραλαμβάνει εμπορεύματα: έναν έμπορο που τροφοδοτεί το κατάστημά του, μια βιοτεχνία που παραδίδει προϊόντα, έναν εισαγωγέα, μια επιχείρηση ηλεκτρονικού εμπορίου ή έναν παραγωγό που μεταφέρει τη σοδειά του. Η σωστή κάλυψη δεν είναι ίδια για όλους, γιατί κάθε φορτίο, διαδρομή και τρόπος μεταφοράς έχει διαφορετικό κίνδυνο.
Τι καλύπτει η ασφάλιση φορτίων μεταφοράς
Η ασφάλιση φορτίων μεταφοράς καλύπτει, ανάλογα με τους όρους του συμβολαίου, τη ζημιά ή την απώλεια των εμπορευμάτων κατά τη μεταφορά τους. Η διακίνηση μπορεί να γίνεται οδικώς εντός Ελλάδας, προς ή από το εξωτερικό, αλλά και με πλοίο, αεροπλάνο ή συνδυασμό μέσων.
Μια κάλυψη μπορεί να προβλέπει αποζημίωση για περιστατικά όπως τροχαίο ατύχημα του μεταφορικού μέσου, πυρκαγιά, ανατροπή, σύγκρουση, κλοπή. Ανάλογα με το πρόγραμμα και το είδος του φορτίου, μπορούν να εξεταστούν επίσης κίνδυνοι όπως ζημιές κατά τη φόρτωση και εκφόρτωση, θραύση, διαβροχή, ή ακόμα και κατά παντός κινδύνου.
Η ουσία βρίσκεται στις λεπτομέρειες. Άλλες ανάγκες έχει μια αποστολή με εύθραυστα είδη, άλλες η μεταφορά μηχανημάτων, τροφίμων, πρώτων υλών ή προϊόντων υψηλής αξίας. Δεν αρκεί να υπάρχει ένα συμβόλαιο. Χρειάζεται να είναι σαφές τι δηλώνεται ως φορτίο, ποια είναι η ασφαλιζόμενη αξία, ποιες διαδρομές καλύπτονται και ποιοι κίνδυνοι έχουν συμφωνηθεί.
Ασφάλιση φορτίου και ευθύνη μεταφορέα δεν είναι το ίδιο
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η πεποίθηση ότι η ασφάλιση του μεταφορέα καλύπτει αυτομάτως ολόκληρη την αξία του φορτίου. Η αστική ευθύνη του μεταφορέα αφορά τη δική του ευθύνη, εφόσον αυτή αποδεικνύεται, και συνήθως διέπεται από συγκεκριμένα όρια, προϋποθέσεις και εξαιρέσεις.
Η ασφάλιση του φορτίου, αντίθετα, έχει ως αντικείμενο την αξία των εμπορευμάτων του ιδιοκτήτη τους. Μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό δίχτυ προστασίας ακόμη και όταν η ευθύνη του μεταφορέα αμφισβητείται, περιορίζεται συμβατικά ή δεν επαρκεί για να καλύψει τη συνολική ζημιά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευθύνη μεταφορέα δεν είναι σημαντική. Για τον επαγγελματία μεταφορέα είναι βασική κάλυψη. Για τον ιδιοκτήτη του εμπορεύματος, όμως, η εξέταση της ασφάλισης φορτίου είναι ξεχωριστή απόφαση. Το ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο σε κάθε στάδιο της μεταφοράς πρέπει να αποτυπώνεται καθαρά στις εμπορικές συμφωνίες και στα συνοδευτικά έγγραφα.
Ποια στοιχεία καθορίζουν την κατάλληλη κάλυψη
Το κόστος ενός ασφαλιστηρίου είναι σημαντικό, αλλά δεν πρέπει να είναι το μοναδικό κριτήριο. Μια φθηνότερη λύση με περιορισμένη κάλυψη μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής τη στιγμή της ζημιάς. Η σωστή αξιολόγηση ξεκινά από τα πραγματικά δεδομένα της επιχείρησης.
Εξετάζονται η φύση και η αξία των εμπορευμάτων, η συχνότητα των αποστολών, οι χώρες ή οι περιοχές διέλευσης, ο τρόπος συσκευασίας και το μέσο μεταφοράς. Ρόλο παίζουν επίσης ο τρόπος φύλαξης του φορτίου σε ενδιάμεσες στάσεις, η χρήση υπεργολάβων, οι απαιτήσεις του πελάτη ή της τράπεζας και το αν η επιχείρηση χρειάζεται κάλυψη ανά μεμονωμένη αποστολή ή ετήσιο συμβόλαιο.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που πραγματοποιεί λίγες, έκτακτες αποστολές μπορεί να εξυπηρετείται από ασφάλιση συγκεκριμένου ταξιδιού (single policy). Αντίθετα, μια εταιρία με συνεχείς παραδόσεις πιθανόν να χρειάζεται ετήσια ανοικτή κάλυψη, (open cover) ώστε οι τακτικές μεταφορές να ασφαλίζονται με συμφωνημένους όρους και διαδικασία δηλώσεων. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τον όγκο, την επαναληψιμότητα και την αξία του κινδύνου.
Η ασφαλιζόμενη αξία χρειάζεται ακρίβεια
Η δήλωση χαμηλότερης αξίας με σκοπό τη μείωση του ασφαλίστρου μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε περίπτωση ζημιάς. Η ασφαλιζόμενη αξία πρέπει να αντανακλά πραγματικά την αξία του φορτίου, με βάση τα παραστατικά και τους συμφωνημένους όρους της συναλλαγής. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να λαμβάνονται υπόψη και επιπλέον επιβαρύνσεις, όπως μεταφορικά ή δασμοί, εφόσον προβλέπονται από τους όρους.
Η ακρίβεια δεν είναι γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι η βάση για να υπολογιστεί δίκαια μια ενδεχόμενη αποζημίωση.
Προσοχή στις εξαιρέσεις και στις υποχρεώσεις
Κανένα ασφαλιστήριο δεν καλύπτει κάθε πιθανό γεγονός χωρίς όρους. Εξαιρέσεις μπορεί να αφορούν, μεταξύ άλλων, ζημιές από ανεπαρκή ή ακατάλληλη συσκευασία, φυσική φθορά του προϊόντος, καθυστέρηση της μεταφοράς, δόλο, μη δηλωμένα επικίνδυνα φορτία ή μεταφορά με μέσο που δεν πληροί τις συμφωνημένες προϋποθέσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα ευπαθή προϊόντα και όσα απαιτούν ελεγχόμενη θερμοκρασία. Εκεί η ασφάλιση πρέπει να συνδυάζεται με σωστή ψυκτική αλυσίδα, καταγραφή θερμοκρασίας και σαφείς διαδικασίες διαχείρισης. Η ασφάλιση δεν αντικαθιστά την πρόληψη. Τη συμπληρώνει όταν, παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί, συμβεί κάτι απρόβλεπτο.
Είναι επίσης απαραίτητο να γνωρίζετε την απαλλαγή, δηλαδή το ποσό που ενδέχεται να παραμένει δική σας επιβάρυνση σε μια ζημιά. Μια μεγαλύτερη απαλλαγή μπορεί να μειώνει το ασφάλιστρο, αλλά αυξάνει το ποσό που θα χρειαστεί να καλύψετε από τα ταμειακά διαθέσιμα της επιχείρησης.
Τι να κάνετε όταν συμβεί ζημιά στο φορτίο
Η σωστή αντίδραση στις πρώτες ώρες προστατεύει τα δικαιώματά σας. Μόλις διαπιστωθεί ζημιά, έλλειμμα ή ύποπτο περιστατικό, χρειάζεται άμεση ενημέρωση του μεταφορέα και της ασφαλιστικής διαμεσολάβησης. Καταγράψτε επιφυλάξεις στα έγγραφα παραλαβής πριν υπογράψετε ανεπιφύλακτα, όταν αυτό είναι εφικτό.
Φωτογραφίστε το φορτίο, τη συσκευασία, το όχημα και κάθε ορατό στοιχείο της ζημιάς. Κρατήστε τιμολόγια, δελτία αποστολής, φορτωτικές, λίστες συσκευασίας και κάθε σχετική επικοινωνία. Μην προχωρήσετε σε απόρριψη, επισκευή ή καταστροφή των εμπορευμάτων χωρίς συνεννόηση, εκτός αν χρειάζονται άμεσα μέτρα για να περιοριστεί η ζημιά ή να προστατευτεί η ασφάλεια.
Η έγκαιρη δήλωση δεν είναι τυπική διαδικασία. Βοηθά να οργανωθεί η εκτίμηση της ζημιάς, να διατηρηθούν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία και να κινηθεί σωστά η διαδικασία αποζημίωσης.
Η ασφάλεια της μεταφοράς ξεκινά πριν από τη φόρτωση
Η καλύτερη ασφαλιστική επιλογή γίνεται όταν συζητιέται πριν ξεκινήσει η μεταφορά και όχι μετά από ένα ατύχημα. Με καθαρή εικόνα για τα εμπορεύματα, τις διαδρομές και τις εμπορικές συμφωνίες σας, μπορεί να διαμορφωθεί κάλυψη που να έχει ουσία και όχι απλώς έναν τίτλο στο αρχείο σας.
Στην Argyrakis Ασφάλειες, σταθερά δίπλα σας από το 1993, εξετάζουμε μαζί τις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησής σας και τους όρους που κάνουν τη διαφορά όταν προκύψει μια ζημιά. Γιατί κάθε φορτίο που παραδίδετε μεταφέρει μαζί του όχι μόνο προϊόντα, αλλά και την αξιοπιστία της δικής σας επιχείρησης.
Γιάννης Αργυράκης
Ασφαλιστικός Σύμβουλος από το 1993
Γνώση, εμπειρία και υπεύθυνη προσέγγιση σε θέματα ιδιωτικής ασφάλισης